زیرشیروونی وبلاگ کتاب خور

نوشته علی محمد افغانی

انتشارات نگاه، 781 صفحه

زندگی، اگر همیشه آنچنان پیش بیاید که خاطرخواه آدمی است، پس انتظار و آرزو این کلمات بزرگی که مانند دم و بازدم جزء اساسی وجود ماست، در فرهنگ بشری چه جایی اشغال می کرد؟

در روستا که واسطه زندگی با طبیعت بسیار ساده و ابتدایی است تنها آن کار شدنی و قابل لمس است که پیش از آن دست کم یکبار به وسیله خود روستاییان تجربه شده باشد.

همه شب را دیده اند، لیکن کمتر کسی است که بتواند ادعا کند تاریکی را تجربه کرده است.

گناه، روح انسان را مثل پوستی که در آب قلیا بیندازند دباغی می کند؛ ظرافت های اثیری و لطافت های بهشتی را از آن می گیرد و جایش چیزی سخت و پینه دار باقی می گذارد که سال ها در مقابل حوادث دوام می آورد.

عدلیه که پس از اعلام حکومت قانون (حکومت رضاشاه)، تازه نقش خود را فهمیده بود چیست، به سرعت مشغول تثبیت مالکیت به نفع هر که زور بیشتری داشت، شد.

جهان شعر خداست و عشق قافیه اش.

بی قراری تار و فتنه گری پود جوانی است، و هرچند جوانی دلخوری هایی داشته باشد، آب و رنگ زندگی است.

تاریخ اینک برای ایرانی ها چیست؟ یک جفت کفش نو لیکن گشاد و بی قواره که مجبورند برای آن که خاکی نشود آن را در دست نگه دارند و پای برهنه راه بروند.

اگر مرگ را فاجعه هستی بنامیم، فقر یا به عبارت بهتر بدبختی ناشی از فقر را ناچار چیزی جز فاجعه اجتماعی نمی توان نامید.

--------------------------------------------------

با آنکه زمان نگارش این کتاب به سال های دهه بیست برمی گردد، با این حال دارای تازه گی ای است که از نقاط قوت آن به شمار می رود.

داستان کتاب، مربوط به عشقی از نوع ایرانی آن می شود که در آن پسر فقیر است و دختر ثروتمند، مانند فیلم های عشقی الآن خودمان. البته تفاوتی از این نظر با همتایان بصری خود دارد، یکی این که این کتاب از تمام فیلم های عاشقانه ای که امروزه می سازند بهتر است و دوم این داستان عشقی یک کتاب است و یک کتاب مزیت ها و شیرینی های زیادی بر هر فیلمی دارد.

از محسنات داستان، شخصیت پردازی عمیق و جال نویسنده است، هرچند که نویسنده برای این شخصیت پردازی از ثلث دوم کتاب به بعد شروع کرده و تا پایان داستان هم از ما مهلت گرفته است. خصوصیت دیگر داستان، زود لو رفتن خط داستانی است، البته به آن معنا که با یک جمله نویسنده چند صفحه را می توان زود حدس زد نه کل داستان را.

خصوصیت جالب دیگری که شادکامان دره قره سو دارد، جمله های زیبا، عمیق و پرمعنایی هستند که نویسنده حتی برای توصیف قسمت های نه چندان مهم از آن ها استفاده کرده است.

به هرحال، کتاب کتابی است که به وضوح از سطح نویسندگی دوران خود و حتی دوران نویسندگی حال حاضر ایران بالاتر است، اما شاخصه هایی را که برای یک داستان امروزی –در سطح جهانی– باید داشته باشد را ندارد که آن هم کاملا طبیعی است.